De landen europese unie zijn de 27 nationale staten die volledig lid zijn van de Europese Unie, een politieke en economische samenwerking die sinds 1993 bestaat onder het Verdrag van Maastricht.
De Europese Unie (EU) is geen land, maar een samensmelting van soevereine staten die afzonderlijke regeringen behouden, maar samen besluiten nemen over gemeenschappelijke beleidsvelden zoals handel, migratie, milieu en veiligheid. Elk land dat lid is van de EU heeft een eigen staatshoofd, parlement en wetgeving, maar ook verplichtingen om te voldoen aan de EU-regels.
Na het vertrek van het Verenigd Koninkrijk in januari 2020, zijn er 27 lidstaten gebleven. De meeste zijn in West- en Midden-Europa gelegen, maar de groep omvat ook landen uit Oost- en Zuid-Europa. De EU is geen federatie, maar een unie van soevereine staten die samenwerken via gemeenschappelijke instellingen zoals het Europees Parlement, de Commissie en de Raad van de Europese Unie.
De EU begon als de Europese Economische Gemeenschap (EEG) in 1957 met zes grondleggers: België, Frankrijk, Duitsland, Italië, Nederland en Luxemburg. Sindsdien zijn er meerdere uitbreidingen geweest.
De eerste grote uitbreiding vond plaats in 1973 toen Groot-Brittannië, Ierland en Denemarken bij de EEG aansloten. In 1986 volgden Spanje en Portugal. De tweede grote golf kwam in 1995 met Oostenrijk, Finland en Zweden. Na de Koude Oorlog volgden in 2004 tien nieuwe lidstaten, waaronder Polen, Tsjechië en Letland. Twee jaar later, in 2007, sloten Roemenië en Bulgarije zich aan. In 2013 trok Kroatië toe.
Op 31 januari 2020 trok het Verenigd Koninkrijk de EU uit, wat het aantal lidstaten terugbracht van 28 naar 27. Het land had al in 2016 een referendum gehouden waarin 52% voor een brexit stemde. De uitgang was formeel afgerond op 31 december 2020, met een overgangsperiode van 11 maanden.
De 27 lidstaten zijn:
| Land | Jaar van toetreding | Hoofdstad |
|---|---|---|
| België | 1957 | Brussel |
| Frankrijk | 1957 | Parijs |
| Duitsland | 1957 | Berlijn |
| Italië | 1957 | Rome |
| Nederland | 1957 | Den Haag |
| Luxemburg | 1957 | Luxemburg |
| Denemarken | 1973 | Kopenhagen |
| Ierland | 1973 | Dublin |
| Groot-Brittannië | 1973 | Londen |
| Oostenrijk | 1995 | Wenen |
| Finland | 1995 | Helsinki |
| Zweden | 1995 | Stockholm |
| Spanje | 1986 | Madrid |
| Portugal | 1986 | Lissabon |
| Polen | 2004 | Warschau |
| Tsjechië | 2004 | Prag |
| Slovenië | 2004 | Ljubljana |
| Slowakije | 2004 | Bratislava |
| Estonië | 2004 | Tallinn |
| Letland | 2004 | Riga |
| Lithouwen | 2004 | Vilnius |
| Hongarije | 2004 | Budapest |
| Roemenië | 2007 | Bukarest |
| Bulgarije | 2007 | Sofia |
| Croatië | 2013 | Zagreb |
De meeste landen zijn in de zuidelijke en oostelijke delen van Europa gevestigd. Alleen Griekenland, Italië en Spanje liggen in Zuid-Europa. De rest zijn voornamelijk uit West- en Midden-Europa, met uitzondering van de Baltische staten en de landen van de voormalige Sovjet-Unie die in 2004 en 2007 toetraden.
Belangrijk is dat alle landen die nu lid zijn van de landen europese unie, ook lid zijn van de eurozone, maar niet alle lidstaten gebruiken de euro als munteenheid. Voorbeelden zijn Zweden, Denemarken en Polen, die hun eigen valuta behouden.
De landen europese unie en de eurozone zijn twee verschillende entiteiten. De eurozone bestaat uit 20 van de 27 EU-lidstaten die de euro als nationale munt gebruiken. De andere zeven hebben hun eigen valuta: Zweden (krona), Denemarken (kroon), Polen (zloty), Hongarije (forint), Roemenië (leu), Bulgarije (lev) en Kroatië (kuna).
De eurozone is een onderdeel van de EU, maar niet ieder land dat lid is van de EU, is lid van de eurozone. Om lid te worden van de eurozone moeten landen voldoen aan strikte criteria, zoals een laag begrotingstekort en een lage schuldverhouding. Deze eisen zijn vastgelegd in het Stabiliteits- en Groeipact.
Als voorbeeld: Oostenrijk, België, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Nederland, Oekraïne (niet lid), Polen, Portugal, Roemenië, Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië, en Zweden. Van deze lijst zijn alleen de 20 die de euro gebruiken echt lid van de eurozone.
De landen europese unie worden vaak verward met de Schengenruimte. Schengen is een gebied van 26 landen waarbinnen grenscontroles zijn afgeschaft. Niet alle EU-lidstaten zijn lid van Schengen, en niet alle Schengen-landen zijn EU-lid.
De belangrijkste uitzonderingen zijn: Ierland, dat een speciale status heeft door een akkoord met het Verenigd Koninkrijk, en Cyprus, dat formele toetreding tot Schengen heeft aangekondigd maar nog niet voltooid. Daarnaast zijn de landen die geen EU-lid zijn, zoals Zwitserland, Liechtenstein, Noorwegen en IJsland, wel lid van Schengen.
Deze drie systemen - EU, eurozone, Schengen - zijn onafhankelijk van elkaar. Een land kan lid zijn van de EU zonder eurozone of Schengen, of lid van Schengen zonder EU. Bijvoorbeeld: Zwitserland is geen EU-lid, maar wel lid van Schengen. Denemarken is EU-lid, maar niet lid van de eurozone of Schengen.
In 2022 stuurde de EU een hulpmissie naar Oekraïne nadat Rusland Oekraïne had aangevallen. Alle 27 landen europese unie namen deel aan de solidariteit, maar elk land stuurde zijn eigen hulp. België verzond 1000 militaire helikopters, Duitsland leverde 1000 pantserwagens, en Frankrijk zond 5000 medische artikelen.
De beslissing om hulp te versturen werd genomen via het Europees Parlement en de Raad van de EU. Elke lidstaat moest zijn eigen budget goedkeuren, maar de samenwerking gebeurde onder een gemeenschappelijk doel: steun voor een land dat geen EU-lid is, maar wel een partner in de oostelijke nabuurschap.
Deze actie toont hoe de landen europese unie kunnen samenwerken, zelfs buiten de EU-structuur. Het is geen verplichting, maar een keuze die gebaseerd is op gemeenschappelijke waarden zoals democratie, mensenrechten en veiligheid.
Als ik eenmaal in Brussel werkte aan een rapport over energiecoöperaties tussen landen europese unie, merkte ik dat de meeste landen in 2023 een gemeenschappelijke energiestrategie hadden goedgekeurd. Maar de manier waarop elke staat haar doelstellingen bereikte, verschild. Duitsland investeerde in windenergie, Spanje in zonne-energie, en Finland in kernenergie. Geen enkel land gebruikte dezelfde methode, maar alle doelstellingen waren gericht op klimaatdoelstellingen uit het Paris-akkoord.
De landen europese unie zijn de 27 nationale staten die volledig lid zijn van de Europese Unie. Ze werken samen op het gebied van handel, veiligheid, milieubescherming en mensenrechten, maar behouden hun eigen soevereiniteit. Hun samenwerking is gebaseerd op verdragen, institutionele structuren en gemeenschappelijke doelen, niet op een centrale overheid.
Elke land heeft zijn eigen weg gekozen om de EU-doelstellingen te verwezenlijken. Geen enkel land moet hetzelfde doen, maar alle moeten voldoen aan de EU-regels. De landen europese unie zijn dus geen éénheid, maar een netwerk van staten die samenwerken om gemeenschappelijke doelen te bereiken.